"Pan" và Lịch sử bánh mì 500 của Nhật Bản

Sở Kiều Diệp Monday, June, 2025

Ngoài những món ăn truyền thống, bánh mì Nhật Bản (パン, pan) là một nét văn hóa ẩm thực vô cùng đặc sắc mà nhiều người không ngờ tới, bởi Nhật Bản vốn nổi tiếng với cơm hơn là bánh mì, bánh mì cũng là một món rất đáng thử khi ghé thăm đất nước mặt trời mọc.

Gạo Nhật Bản nổi tiếng khắp thế giới vì độ ngon, dẻo và đóng vai trò quan trọng trong những món ăn của ẩm thực Nhật Bản. Chính vì vậy không đáng ngạc nhiên khi đất nước này cũng sở hữu nhiều loại bánh mì ngon và độc đáo.

Hãy cùng tìm hiểu về lịch sử của bánh mì Nhật Bản để lý do tại sao món ăn này lại được người Nhật yêu thích đến vậy.

Lịch sử bánh mì Nhật Bản

Bánh mì du nhập vào Nhật Bản lần đầu tiên vào năm 1543. Thời điểm đó, một con tàu của Bồ Đào Nha dạt vào bờ biển nước Nhật mang theo những người truyền giáo thuộc đạo Cơ đốc cùng rất nhiều hàng hóa và súng. Sau đó, những người truyền giáo này đã hành hương khắp xứ Phù Tang để truyền bá thông điệp của họ và mang theo bánh mì trên đường đi.

Nguồn gốc từ phương Tây

Bánh mì được du nhập vào Nhật Bản vào thế kỷ 16, khi người Bồ Đào Nha đến Nhật (cụ thể là năm 1543) qua các thương cảng như Nagasaki.
Từ “pan” trong tiếng Nhật được mượn từ tiếng Bồ Đào Nha là pão, nghĩa là bánh mì.
Tuy nhiên, ban đầu bánh mì không phổ biến vì người Nhật vốn quen ăn cơm và các món chế biến từ gạo.

Theo một vài ghi chép lịch sử cho thấy, Oda Nobunaga, một daimyo (người cai trị thời đại phong kiến) đang nắm quyền vào thời điểm đó, cũng rất thích ăn các loại bánh mì do các nhà truyền giáo mang đến.

Tuy nhiên, vào năm 1587 với lệnh cấm của quân chính Toyotomi Hideyoshi đối với các nhà truyền giáo Dòng Tên , Cơ đốc giáo đã được áp dụng như một mối đe dọa cho hệ thống nhất quốc gia. Theo đó, bánh mì cũng biến mất một thời gian dài sau đó.

Phát triển trong thời kỳ Edo (1603–1868)

Dù được giới thiệu vào thế kỷ 16, bánh mì không thực sự phổ biến trong dân chúng mà chỉ xuất hiện trong các cộng đồng người nước ngoài.
Đến cuối thời Edo, bánh mì bắt đầu được sử dụng trong quân đội như một loại lương khô, nhờ khả năng bảo quản tốt hơn cơm nắm.

Sau khi Chiến tranh Nha phiến nổ ra vào năm 1840, bánh mì đã được sản xuất lại hàng loạt vì sự tiện lợi thích hợp để mang theo nhiều ngày. Từ đó, bánh mì cũng phổ biến trở lại trong đời sống người dân Nhật Bản.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, vào thời điểm Nhật Bản đang phải đối mặt với tình trạng thiếu lương thực, một lượng lớn lúa mì đã được chuyển đến Nhật Bản. Sau đó, bánh mì ngày càng trở thành lương thực chính trong chế độ ăn uống của người Nhật.

Sự bùng nổ từ thời Minh Trị (1868–1912)

Khi Nhật Bản mở cửa với phương Tây vào thời Minh Trị Duy Tân, các ảnh hưởng văn hóa, công nghệ và ẩm thực phương Tây tràn vào đất nước này, trong đó có bánh mì.
Các tiệm bánh mì kiểu phương Tây đầu tiên được mở, như tiệm bánh Kimuraya ở Tokyo vào năm 1869.

Văn hóa bánh mì Nhật Bản

Theo thời gian bánh mì Nhật Bản bắt đầu có sự sáng tạo. Mở đầu bằng sự ra đời năm 1874, Kimura Yasubei, một thợ làm bánh người Nhật, đã sáng tạo ra Anpan (あんパン) — loại bánh mì mềm nhân đậu đỏ azuki ngọt để phù hợp khẩu vị người Nhật. anpan (bánh mì nhân đậu đỏ) vào năm 1869 do người sáng lập thương hiệu bánh Kimuraya nổi tiếng. Anpan có thành phần từ một loại men tự nhiên làm bằng gạo lên men và gạo Koji để phù hợp với khẩu vị của người Nhật. Anpan nhanh chóng nổi tiếng sau khi được dâng lên Hoàng đế Minh Trị và trở thành biểu tượng của sự kết hợp Đông – Tây trong ẩm thực Nhật.

Năm 1900, nhiều phiên bản bánh mì khác như jam-pan (bánh mì nhân mứt) và cream-pan (bánh mì nhân kem lấy cảm hứng từ bánh su kem) lần lượt ra đời. Năm 1972, kare-pan (bánh mì cà ri) - một loại bánh mì chiên giòn với cà ri bên trong xuất hiện và rất được ưa chuộng.

Tiếp sau đó là melon-pan (bánh mì dưa lưới) - một loại bánh mì nướng với lớp bột bánh quy giòn, và

Sau Thế chiến II, nhờ sự tiếp tế của quân đội Mỹ và chính sách nhập khẩu bột mì, bánh mì trở nên phổ biến hơn ở Nhật.

Nhật Bản tiếp thu các loại bánh mì phương Tây như sandwich, croissant, baguette nhưng đồng thời cũng sáng tạo thêm nhiều loại bánh mì đặc trưng riêng như:

Melonpan (メロンパン) — bánh mì dưa lưới - một loại bánh mì nướng với lớp bột bánh quy giòn
Karepan (カレーパン) — bánh mì nhân cà ri chiên giòn
Yakisoba-pan (焼きそばパン) — bánh mì kẹp mì xào
Cream Pan (クリームパン) — bánh mì nhân kem trứng sữa
Korone - bánh mì có vỏ xoắn ốc với phần rỗng chứa đầy kem, cũng ra đời và trở thành những loại bánh mì Nhật Bản chính gốc phổ biến.

Một số điểm thú vị

Người Nhật vẫn gọi bánh mì là “pan” — một từ gốc châu Âu duy nhất còn giữ nguyên đến bây giờ trong tiếng Nhật.
Anpanman, nhân vật hoạt hình nổi tiếng, cũng lấy hình tượng từ Anpan — bánh mì nhân đậu đỏ.

Sekiguchi France Pan (関口フランスパン) – phiên bản bánh mì Pháp cổ điển nhưng được tinh chỉnh cho "hương vị Nhật"

Nguồn gốc của Sekiguchi

Thành lập năm 1888 (Meiji 21) trong khuôn viên Nhà thờ Công giáo Sekiguchi ở Bunkyō, Tokyo, bởi cha Ursuf và cha Pierre Rey, theo sáng kiến dạy nghề làm bánh cho trẻ mồ côi.
Cử một học viên sang Đông Dương (Pháp – Indochine) để học chuẩn kỹ thuật làm bánh mì Pháp, rồi trở về truyền nghề cho học viên tại nhà thờ .

Chiếc bánh mì Pháp cổ điển đầu tiên ở Nhật Bản ra đời cách đây khoảng 120 năm. Chiếc bánh này do Sekiguchi France-pan một tiệm bánh lâu đời ở Nhật Bản sản xuất và vẫn giữ công thức nguyên bản cho đến hiện nay.

Món bánh mì phổ biến nhất của Sekiguchi là bánh mì baguette. Món bánh mì mỏng vỏ giòn tan với nhân mềm thơm ngon tuyệt là món ăn ưa thích của nhiều người dân Nhật Bản. Nó cũng có nhiều phiên bản đặc biệt chỉ có ở Nhật Bản như matcha baguette với lớp vỏ kết hợp đậu nành đen và matcha, hay goma-france món bánh mì baguette có kem mè đen.

Tiệm bánh mì Sekiguchi hiện bán gần 100 loại bánh mì khác nhau thu hút rất nhiều khách hàng mỗi ngày. Cửa hàng có 68 chỗ ngồi tại chỗ và có bán mang về.

Sự chuyển mình thành thương hiệu dân sự

Năm 1914 (Taishō 3), chiến tranh nổ ra khiến viện trợ từ Pháp dừng, ông Takase Keizō, tín đồ nhà thờ, tiếp quản và mở thương hiệu Sekiguchi France Pan, xây dựng lò bánh mới ngay tại Sekiguchi .
Từ đó, bánh mì của Sekiguchi lan rộng trong các sứ quán, cộng đồng người nước ngoài, và người dân bản địa, lập nên thành tích là tiệm bánh Pháp đích thực đầu tiên tại Nhật.

Aokiya - Chuyên gia bánh mì

Được thành lập vào năm 1957, Aokiya lưu giữ hương vị bánh mì Nhật truyền thống, đặc biệt bánh mì sandwich vẫn làm say lòng thực khách ở mọi lứa tuổi cho đến tận bây giờ mà không cần thay đổi hương vị ban đầu. Tiệm nằm gần ga Minamisenju, phía tây ga, ít phút đi bộ từ đường quốc lộ 464.

Aokiya bán bốn loại bánh mì Nhật Bản: korokke-pan (bánh mì croquette), menchi-katsu-pan (bánh mì cốt lết thịt xay), tonkatsu-pan (bánh mì thịt heo) và hamkatsu-pan (bánh mì thịt nguội tẩm bột). Trong đó korokke-pan là món bánh mì phổ biến nhất, ăn kèm với khoai tây nghiền trộn cùng bắp cải và cà rốt xào. Với vị trí thuận lợi và hương vị tuyệt vời, tiệm luôn đông khách, nhiều khi bánh bán hết trước 14h.

Từ khi những ổ bánh mì đầu tiên được người Bồ Đào Nha mang đến Nhật Bản vào thế kỷ 16, món ăn tưởng chừng xa lạ ấy đã trải qua hơn 500 năm thăng trầm và biến đổi để rồi trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống ẩm thực Nhật Bản. Qua từng thời kỳ, bánh mì Nhật không chỉ tiếp thu tinh hoa phương Tây mà còn khéo léo hòa quyện với khẩu vị và văn hóa bản địa. Aokiya, với hơn nửa thế kỷ giữ gìn và phát triển dòng bánh mì chiên truyền thống, chính là minh chứng sống động cho hành trình hội nhập và bản địa hóa đầy thú vị ấy. Ghé thăm Aokiya hôm nay, thực khách không chỉ được thưởng thức những ổ bánh mì nóng hổi, thơm giòn mà còn như chạm tay vào một mảnh ký ức của nền ẩm thực Nhật đã tồn tại suốt hơn 500 năm. Nếu bạn muốn, mình có thể viết thêm 1–2 phiên bản khác với giọng văn trang trọng hơn hoặc gợi cảm xúc nhiều hơn.

(Nguồn: Sưu Tầm)

Xem thêm: Ngày lễ thành nhân Nhật Bản

🥖🥖🥖