Tìm hiểu ý nghĩa của 20 biểu tượng may mắn trong văn hóa Nhật Bản: Khi tâm linh và thẩm mỹ hòa quyện

Sở Kiều Diệp Friday, July, 2025

Trong đời sống tinh thần của người Nhật, niềm tin vào “duyên khởi” (縁起 – engi) đã tạo nên một nền văn hóa Engimono (縁起物) – các vật phẩm biểu tượng cho sự may mắn. Những món đồ tưởng chừng nhỏ bé ấy lại chất chứa ý nghĩa sâu xa, phản ánh niềm tin, triết lý Phật giáo và giá trị truyền thống lâu đời.

Hãy cùng khám phá 20 biểu tượng may mắn tiêu biểu trong kho tàng Engimono phong phú của xứ Phù Tang:

1. Mèo chiêu tài Maneki Neko (招き猫)

Chú mèo vẫy tay – Maneki Neko – là hình ảnh quen thuộc tại lối vào các cửa hàng, nhà hàng và công ty tại Nhật. Tùy tay giơ cao mà biểu tượng này mang ý nghĩa khác nhau:

Tay trái: mời gọi khách hàng, bạn bè
Tay phải: thu hút tài lộc
Hai tay: cầu mong vừa tài lộc vừa bình an.

Các màu sắc cũng được chọn theo ý nghĩa phong thủy: trắng tượng trưng cho phúc lành, đen trừ tà, hồng cầu duyên, vàng tượng trưng cho giàu có.

2. Omamori (お守り)

Omamori thường là những chiếc túi nhỏ làm từ vải, chứa bên trong mảnh giấy ghi lời cầu nguyện. Có vô vàn loại Omamori cho các mục đích khác nhau như học hành, sinh nở, giao thông an toàn, sức khỏe...

Người Nhật thường mua Omamori ở đền chùa, giữ bên mình như một món đồ tâm linh.

3. Quẻ bói Omikuji (おみくじ)

Omikuji là những mảnh giấy bói vận hên xui được rút tại đền, chùa. Quẻ có thể nói về tương lai tổng quát hoặc từng khía cạnh như học hành, tình duyên, bệnh tật.

Nếu rút trúng quẻ xấu, người ta sẽ buộc giấy lên cành cây hoặc giá đỡ kim loại để hóa giải. Còn nếu là quẻ tốt, bạn có thể mang về để giữ may mắn.

4. Thẻ gỗ Ema (絵馬)

Thẻ gỗ Ema mang hình chú ngựa, đại diện cho việc gửi lời nguyện cầu tới các vị thần. Mặt sau là nơi viết điều ước. Ngày nay, Ema có nhiều hình ảnh từ truyền thống đến hiện đại, thậm chí có phiên bản anime dễ thương, thu hút cả giới trẻ.

5. Mũi tên trừ tà Hamaya (破魔矢)

Hamaya là một vật phẩm phổ biến trong lễ mừng năm mới. Được cho là có khả năng “phá tà”, xua đuổi điều xấu, Hamaya thường được mua kèm với Omikuji tại đền thần đạo. Người ta còn trưng Hamaya trong nhà vào các hướng xấu để trấn trạch.

6. Cá chép Koinobori và cá Koi (鯉のぼり)

Cờ cá chép Koinobori được treo vào dịp lễ thiếu nhi (5/5), tượng trưng cho ước vọng con trẻ sẽ mạnh mẽ như cá chép vượt vũ môn. Cá Koi cũng là biểu tượng trường thọ, thịnh vượng và thành công trong cuộc sống.

7. 1.000 con hạc giấy Senbazuru (千羽鶴)

Người Nhật tin rằng nếu ai gấp đủ 1.000 con hạc giấy sẽ được ban cho một điều ước. Biểu tượng này trở nên nổi tiếng qua câu chuyện của Sadako Sasaki – cô bé mắc bệnh bạch cầu sau vụ nổ bom nguyên tử, vẫn kiên trì gấp hạc để cầu nguyện cho sự sống.

8. Búp bê Daruma (達磨)

Daruma là búp bê tròn, không tay chân, tượng trưng cho ý chí kiên cường “7 lần ngã, 8 lần đứng lên”. Khi có điều ước, người Nhật sẽ tô một mắt cho Daruma. Khi đạt được mục tiêu, họ sẽ tô nốt mắt còn lại để hoàn thành lời nguyện.

9. Thất Phúc Thần Shichifukujin (七福神)

7 vị thần may mắn của Nhật gồm:

Ebisu (thần ngư nghiệp)
Daikokuten (thần tài)
Bishamonten (thần chiến thắng)
Benzaiten (nữ thần nghệ thuật)
Fukurokuju (trí tuệ, trường thọ)
Hotei (hạnh phúc)
Juroujin (tuổi thọ)

Họ thường được vẽ trên chiếc thuyền báu Takarabune – biểu tượng cho một năm phát đạt.

10. Đồng 5 yên (五円)

Đồng 5 yên (go-en) được phát âm giống với chữ "duyên lành", tượng trưng cho sự kết nối, mối lương duyên. Vì vậy, nó được xem là đồng xu may mắn. Người ta thường dâng 5 yên tại đền thờ để cầu xin kết nối tốt đẹp với thần linh và con người.

11. Bữa ăn Osechi Ryori (おせち料理)

Osechi là bữa cơm năm mới truyền thống gồm nhiều món ăn đặt trong hộp gỗ sơn mài. Mỗi món đều mang hàm ý may mắn: đậu đen tượng trưng cho sức khỏe, trứng cá tượng trưng cho con cháu đông đúc, củ sen tượng trưng cho tương lai sáng sủa...

12. Cây nêu Kado Matsu (門松)

Kado Matsu là vật trang trí ngày Tết làm từ tre, thông và hoa mơ, tượng trưng cho sự sống mãnh liệt và đón rước thần may mắn. Các ống tre được cắt chéo để giống như nụ cười, thể hiện niềm vui và đón lộc.

13. Sô-cô-la Kit-Kat (キットカット)

Nghe có vẻ lạ, nhưng Kit-Kat trở thành món quà cầu may tại Nhật do cách phát âm giống với "chắc chắn thắng" (kitto katsu). Học sinh thường ăn Kit-Kat trong kỳ thi, với niềm tin nó sẽ giúp họ thi đỗ.

14. Tay gấu Kumade (熊手)

Chiếc cào Kumade có ý nghĩa "cào tiền tài về nhà". Trang trí với các biểu tượng phúc lộc, Kumade thường được mua tại lễ hội Tori-no-Ichi vào tháng 11. Người Nhật quan niệm mua Kumade lớn hơn mỗi năm sẽ kéo nhiều lộc hơn.

15. Quạt giấy Sensu (扇子)

Chiếc quạt xếp Sensu tượng trưng cho “thổi may mắn đi khắp nơi”. Nó thường được dùng trong các buổi lễ chúc tụng, kịch Noh, Kabuki hoặc làm quà cưới hỏi, cầu mong phú quý và hạnh phúc.

16. Cỏ bốn lá (四つ葉のクローバー)

Giống như ở phương Tây, cỏ bốn lá tượng trưng cho hy vọng, niềm tin, tình yêu và may mắn. Do hiếm gặp nên việc tìm thấy một nhánh cỏ bốn lá được xem là điềm lành.

17. Tượng chồn Tanuki (たぬき)

Chồn Tanuki là sinh vật thần thoại mang lại may mắn trong kinh doanh. Những bức tượng Tanuki bụng to, mắt tròn, đội nón và cầm chai rượu thường được trưng ở cửa hàng để thu hút khách.

18. Búp bê Fukusuke (福助)

Fukusuke là búp bê đầu to quỳ gối, biểu trưng cho phúc lộc. Trước kia thường được đặt trong nhà thổ hay quán trà thời Edo. Ngày nay, Fukusuke xuất hiện trong các nhà hàng với hàm ý cầu tài.

19. Bò đỏ Akabeko (赤べこ)

Akabeko là món đồ chơi truyền thống hình bò đỏ, đầu lắc lư, xuất hiện từ vùng Aizu – Fukushima. Người dân tin rằng Akabeko có thể xua đuổi bệnh tật, đặc biệt là bệnh đậu mùa.

20. Chó giấy Inu Hariko (犬張子)

Inu Hariko là búp bê giấy hình chó, biểu tượng bảo vệ trẻ em và thai phụ. Nếu đội rổ tre, Inu Hariko tượng trưng cho em bé vui vẻ. Nếu đeo trống Denden taiko, chú chó mang ý nghĩa nuôi dạy con trở thành người chính trực.

Kết luận: Khi tâm linh hòa quyện trong cái đẹp đời thường

Dù mang tính tín ngưỡng hay nghệ thuật dân gian, những biểu tượng Engimono đều phản ánh một phần tinh thần sống tích cực, trân trọng mối liên kết vô hình giữa con người và vũ trụ.

Nếu có dịp đến Nhật, đừng quên chiêm ngưỡng – hoặc mua làm quà – một món Engimono để mang may mắn và thông điệp tốt lành về nhà.